چرا متحدان منطقه ای آمریکا نیز از توافق با چین استقبال می نمایند؟
به گزارش مجله گیلاسفا، توافق راهبردی ایران و چین درحالی مورد انتقاد بعضی قرار گرفته که آنالیز روابط میان پکن و همسایگان ایران نشان می دهد که حتی متحدان آمریکا در منطقه نیز تمایل زیادی به استفاده از فرصت همکاری با چین با درنظر دریافت ملاحظات مربوط به منافع ملی خود دارند.
![چرا متحدان منطقه ای آمریکا نیز از توافق با چین استقبال می چرا متحدان منطقه ای آمریکا نیز از توافق با چین استقبال می نمایند؟](https://gilasfa.ir/upload/2021/05/06/a165ce25448-03d4053abc1-74cc5c07093.jpg)
با ما همراه باشید و با تور چین از شگفت انگیزترین کشور دنیا دیدن کنید بر روی دیوار چین سلفی بگیرید، از قصر ممنوعه دیدن کنید و در خیابان شانگهای پیشرفته ترین آسیا قدم بزنید.
به گزارش گروه بین الملل خبرنگاران، در 7 فروردین امسال میلادی وزیر خارجه کشورمان و همتای چینی وی در تهران اقدام به امضاء رسمی توافقنامه برنامه 25 ساله همکاری مشترک ایران و چین کردند. پس از انتشار این خبر، عده ای به این سند تا آنجا که می توانستند تاختند. در این گزارش سعی شده تا به آنالیز این سند همکاری و مقایسه آن با توافقات کشور چین با کشورهای دیگر پرداخته شود.
شروع موضوع توافقنامه به سفر شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین به ایران در سال 94 باز می شود اما در سال 98 نهایی شدن این سند در دستور کار نهاده شد و پس از تبادل چندین پیش نویس در نهایت نسخه نهایی پیش نویس در اول تیرماه 99 در جلسه هیئت دولت نهایی شد. دولت حسن روحانی به وزارت خارجه ماموریت داد تا طی مذاکرات نهایی با طرف چینی، براساس منافع متقابل بلندمدت، این برنامه را به امضای طرفین برساند.
اهمیت این توافق راهبردی قابل کتمان نیست و باتوجه به تمایل ایران برای نگاه ویژه به گزینه های جدید در آسیا مانند چین ، هند و روسیه این موضوع برای غرب تا اندازه زیادی قابل هضم نیست. حتی رئیس جمهوری جدید آمریکا نیز در مصاحبه ای گفته بود که بیش از یک سال نگران این توافق بوده است. اما با این وجود شدت واکنش رسانه ها به این توافق بیش از حد معمول بوده و تا اندازه زیادی مبالغه آمیز بوده است.
عنوان مشارکت راهبردی جامع که بسیاری از منتقدان به آن انتقاد دارند، یک چارچوب استاندارد در سیاست خارجی چین به شمار می رود و بسیاری از توافقات چین با شرکای خود در این قالب انجام می شود. پکن قراردادهای همکاری مشابهی با کشورهای همسایه ایران مانند عراق، عربستان و امارات امضاء نموده است.
عراق
در سال 98 برهم صالح، رئیس جمهوری عراق میزبان ژانگ تائو، سفیر چین در عراق در کاخ ریاست جمهوری این کشور بود. صالح در این ملاقات بر اهمیت توسعه روابط میان عراق و چین تاکید نمود. از سوی دیگر عادل عبدالمهدی، نخست وزیر سابق عراق در سال 98 اقدام به امضاء قرارداد نفتی بزرگی با چین کرد اما این اقدام او خوشایند آمریکا واقع نشد و اندکی بعد او در پی تحولات این کشور از سمت خود استعفا کرد.
به نظر می رسد قرارداد با چین میتوانست باعث ساخت زیربناهای این کشور شود و در نهایت به کاهش اعتراضات مردمی و ادامه حیات سیاسی دولت عبدالمهدی بیانجامد اما به عقیده بعضی کارشناسان مداخله دولت آمریکا در این بین به دلیل رقابت اقتصادی با چین مانع از عملی شدن این قرارداد شد. وابستگی به آمریکا پیش از این نیز اثراتی سوء در این کشور به همراه داشته است. به عنوان مثال قرارداد با شرکت آلمانی زیمنس به دلیل نارضایتی آمریکا لغو شد و بدین ترتیب مسائل زیرساختی در این کشور همچنان باقی مانده و آمریکا از این اهرم برای حفظ نارضایتی مردم بهره برداری می نماید.
تنها 3 روز پس از توافق 25 ساله ایران و چین بود که مصطفی الکاظمی دستور به جریان انداختن قرارداد امضا شده عراق و چین را که در دولت قبلی عادل عبدالمهدی نهایی شده بود صادر کرد. به نظر میرسد قابل مقایسه نبودن توافق با چین در برابر میل به تعامل با اردن و مصر و هجمه نقدها به دولت کاظمی باعث شد که فرصت توافق با چین را از دست ندهد.
عربستان
رئیس جمهوری چین در سفر سال 2016 خود به عربستان در ملاقات با ملک سلمان بن عبدالعزیز بر سر افزایش سطح روابط دوجانبه به یک مشارکت راهبردی جامع به توافق رسید. در ملاقات 19 ژانویه دوطرف بر سر ایجاد یک همکاری پایدار بلند مدت در حوزه انرژی و ایجاد بانک سرمایه گذاری زیرساختهای آسیایی توافق کردند. پس از این ملاقات توافقات همکاری در حوزه هایی مانند انرژی، ارتباطات، محیط زیست، فرهنگ و علم و فن آوری به امضاء رسید.
در 5 جولای 2020 نیز وانگ یی، وزیر خارجه چین در گفتگوی تلفنی با همتای عربستانی خود از گسترش سطح روابط دوجانبه ابراز رضایت کرد و گفت که بخصوص پس از ایجاد مشارکت راهبردی جامع بین دو کشور و تاسیس کمیته بلند پایه عربستان و چین، همکاری بین دو کشور در حوزه های مختلف در مسیری سریع نهاده شده است.
برای عربستان سعودی، چین بزرگترین شریک اقتصادی چه در حوزه تجارت انرژی و چه به عنوان منبع سرمایه گذاری در پروژه های چشم انداز 2030 به شمار می رود. هرچند آمریکا همچنان یکی از متحدان اصلی عربستان به شمار می رود اما رهبران عربستانی تصمیماتی درباره درپیش دریافت یک رویکرد متوازن بین واشنگتن و پکن اتخاذ نموده اند. به نظر میرسد باتوجه به تقویت فرضیه تمایل آمریکا به کاهش حضور در خاورمیانه، عربستان به دنبال تسریع تعامل با چین است. اتخاذ چنین رویکردی از یک سو باعث استفاده از توانمندی های چین به عنوان رقیب آمریکا در عربستان شده و از سوی دیگر یک اهرم فشار مناسب برای ریاض است تا با ارسال سیگنال های هشدار دهنده به آمریکا اهرم مناسبی در اختیار داشته باشد.
امارات
در 22 جولای 2019 رئیس جمهوری چین در سفر به امارات با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی ملاقات کرد و در این ملاقات هردوطرف خواهان تقویت مشارکت راهبردی جامع بین دوکشور بودند. البته تاریخ انعقاد مشارکت راهبردی جامع میان دوطرف به سال 2018 باز میشود.
پس از انتشار خبر امضا سند برنامه همکاری جامع ایران و چین شینهوا گزارش داد که و انگ یی، در ملاقات با محمد بن زاید آل نهیان ولیعهد ابوظبی از تمایل دوکشور برای تقویت مشارکت راهبردی جامع خبر داده اند. وزیر خارجه چین اضافه نمود چین آماده اجرای اجماعی است که سران دو کشور به آن دست یافته اند و برای تحقق پروژه های همکاری دوجانبه در زمینه های مختلف و توسعه مشارکت راهبردی جامع در دوره جدید از هیچ تلاشی فروگذار نمی نماید.
دو طرف در نهایت توافقات و یادداشت تفاهم های بسیاری با هدف تقویت روابط در زمینه های اقتصاد، تجارت، سرمایه گذاری، فن آوری، هوش مصنوعی، آموزش و محیط زیست امضا کردند. نکته جالب عدم اشاره به جزئیات این توافقات و به نظر بی میلی چینی ها به انتشار جزئیات قراردادها است .
پس از امضاء سند مشارکت راهبردی چین و ایران بسیاری از رسانه ها ارزش این توافق را 400 میلیارد دلار اعلام کردند. هرچند همیشه مقامات ایرانی این رقم را تایید ننموده و همیشه تاکید نموده اند که این توافق یک سند کلی بود ه است. شاید تنها عددی که در این سند آمده باشد، مدت زمان آن یعنی 25 سال است. عدد 400 میلیارد به لحاظ منطقی نیز صحیح نیست، چونکه به نظر میرسد اجرایی شدن این رقم بسیار دور از ذهن است زیرا در آنصورت نزدیک به 16 میلیارد دلار سرمایه گذاری سالانه چین در ایران احتیاج است ، درحالیکه به عنوان مثال کل سرمایه گذاری خارجی در عربستان به عنوان بزرگترین فراوری نماینده نفت در جهان و کشوری که برخلاف ایران از تحریم های آمریکا رنج نمیبرد در 5 سال گذشته تنها 5.1 میلیارد دلار بوده است. به همین جهت رقم 400 میلیارد دلار که در سال 2019 اولین بار به آن اشاره شد، غیرواقعی و دور از ذهن است. از سوی دیگر در فکت شیت ارائه شده از سوی وزارت خارجه این توافق یک نقشه راه بدون اهداف اقتصادی معین معرفی شده است. در نهایت آنچه معین است تمایل چین به گسترش روابط خود با کشورهای مختلف ازجمله ایران است. کشورهای مختلف حتی متحدان نزدیک آمریکا ازجمله عربستان و امارات نیز بر اساس منافع ملی خود علاقه زیادی به گسترش روابط با قدرتهای اقتصادی دارند. گسترش روابط با پکن حتی این فرصت را در اختیار آنها قرار داده تا امتیازات مناسبی از آمریکا دریافت نمایند. از سوی دیگر نگاه به لیست کشورهایی که چین اقدام به گسترش روابط در قالبهای مختلف نموده نشان می دهد این حجم از انتقاد شدید و گسترده رسانه ای از مشارکت راهبردی با ایران عجیب و قابل تامل است.
منبع: خبرگزاری تسنیم